Samenvatting
Dus in deel 1 van deze driedelige serie, waarin ik mijn voorzichtige eerste stapjes op het gebied van infraroodfotografie beschreef, besprak ik een paar zaken die mijn interesse in IR-fotografie hadden gewekt. Ik beschreef wat achtergrond informatie en vertelde hoe ik uiteindelijk mijn K20D heb aangeschaft en opgestuurd om te laten converteren. Op naar deel 2!
It’s dead Jim!
Ongeveer een week of zo na dat ik de K20D naar Duitsland had gestuurd, ontving ik het volgende bericht van de man die de conversie deed:
“Vandaag moet ik bij u terugkomen met droevig nieuws. Ik heb uw camera omgebouwd, maar er is nu een storing. De camera gaat niet meer aan maar meldt een lege batterij (knipperende batterij op het bovenste LCD-scherm). Ik heb elke kabelverbinding en ieder soldeerpunt drie keer gecontroleerd, maar ik heb de oorzaak van de storing niet kunnen vinden. Het lijkt een moederbordfout te zijn, iets dat kan gebeuren bij het werken aan dergelijke “oude” hardware.”
Tot zover dus mijn ademloze wachten. Mijn camerakeuze kan ook een verkeerde zijn geweest, een feit waar ik pas achter kwam mijn camera al onderweg was. Ik kwam er achter hoe de liveweergave-modus van de Pentax K20D “werkte” (als je dat werken wil noemen). Ik was het al weer vergeten sinds ik zo’n 10 jaar geleden deze camera zelf gebruikte dat de scherpstelling niet op contrast-detectie-AF gebaseerd was maar gewoon met de fasedetectiesensor plaatsvond na het neerklappen van de spiegel. Zeer omslachtig en niet echt trefzeker dus. Ook was de K20D niet echt geweldig op het gebied van beeldruis (alles boven ISO400) en ik had inmiddels geleerd over ISO, kleurruis en meer problemen met IR-conversies.
Een verandering van plannen en een ander cameramodel
En ja hoor, mijn contactpersoon kwam bijna onmiddellijk bij me terug en bood aan mij een vervangende K-5 te bezorgen voor een klein prijsverschil van € 80. Een K-5 die natuurlijk onmetelijk meer geschikt is voor IR-opnamen vanwege zijn echte liveview en contrastdetectiefocus maar zeker ook de superieure ruisprestaties. Ook deze camera had ik eerder gebruikt, zo rond 2015, en ik was er altijd zeer tevreden mee geweest. De betreffende verbeteringen waren het gevolg van de overstap door Pentax van Samsung-sensoren die in oudere modellen worden gebruikt, naar Sony-sensoren. Hij zei:
“Ik denk dat het extra geld het waard is, want Color-IR (630 nm) stelt altijd hoge eisen aan de ruisprestaties van de sensor. Door de witbalans naar extreme waarden te duwen, wordt de ruis versterkt en wordt deze goed zichtbaar in het beeld. Laat me maar weten wat je voorkeur heeft!“
Ik stemde toe en een kleine week later werd een Pentax K-5 samen met oplader en batterij aan mijn deur afgeleverd. meteen al voelde de camera vertrouwd aan, géén wonder aangezien ik de K-5 en zijn latere versie, de K-5 II’s, een paar jaar in mijn bezit had. Enige nadeel was een zwakke knoopcel batterij van het moederbord, waardoor de cameraklok telkens opnieuw werd ingesteld als ik de batterij eruit had om op te laden. Ik kwam er al snel achter dat dit niet ongebruikelijk is en kan worden “genezen” door altijd een tweede batterij klaar te hebben om erin te duiken voordat de klokcircuitcondensator de kans kreeg om te ver te ontladen. Zo’n 36 euro later was dat allemaal geregeld en kon mijn experiment echt beginnen.
Laten we het eerst eens hebben over software
Het omgaan met IR-beelden betekent altijd dat er wat meer be- of verwerking nodig is, omdat een IR-beeld dat rechtstreeks uit de camera komt behoorlijk levenloos is en er raar uitziet, met enkele zeer vlakke en vreemd uitziende kleuren en weinig detail.

Al lezend op verschillende websites en kijkend naar Youtube tutorials begon ik het concept te begrijpen van het verwisselen van kleurkanalen, het toepassen van kleuropzoektabellen (of LUT’s zoals ze gewoonlijk worden genoemd) en de onderscheidende details van verschillende IR-filtertypes. Van 550 Nm (nanometer) golflengte die vrijwel altijd een circus van felle kleure oplevert helemaal tot IR cutoff filters van 720 Nm en meer die resulteren in vrijwel monochrome beelden. Ik had de middenweg van 630Nm gekozen om aan de “veilige kant” te blijven. De kleurenkaart rechts van deze paragraaf en een groot deel van de basis voor mijn keuze kwam van de website van het bedrijf dat mijn camera ombouwde, IRreCams in Duitsland.
Ik heb ook het nodige gelezen over het belang van het instellen van de juiste witbalans in de raw-converter in plaats van in de camera, omdat deze laatste niet in staat zou zijn om de vereiste extreme bereiken vast te leggen. Ten slotte stak het al besproken onderwerp van beeldruis zijn lelijke kop op en probeerde ik vertrouwd te raken met manieren om dit beest te beheersen (waar mogelijk). Gelukkig heb ik enige ervaring met het maken van foto’s met een hoge ISO-waarde en heb ik een goed begrip van de verschillende methodieken voor ruisonderdrukking, met hun voor- en nadelen.
Open source of commerciele software. Dat is helemaal geen vraag (voor mij tenminste)!
To be or not to be. Shakespeare kon echt niet weten op welk paard ik in zijn tijd gewed zou hebben, maar ik kan je verzekeren dat ik er het volste vertrouwen in had dat de beeldbewerkings software pakketten die ik tot mijn beschikking heb meer dan in staat zijn om IR-beelden recht te doen. In sommige opzichten zal deze software zelfs beter presteren dan commerciële software, maar het biedt in ieder geval keuze, heel veel keuze! Of je nu besluit om een bepaalde raw-converter of een andere te gebruiken, de ene bitmap-editor of de andere, de ene ruisonderdrukkingssoftware of de andere, gebruikers van open-source software hebben keuze te over.
Ik koos voor Darktable (versie 3.8.1 op het moment dat ik deze blog begon, nu al gevorderd tot versie 4.0) voor mijn onbewerkte conversies, kanaalwisselingen, witbalansbewerkingen, kleurtoewijzing (waar nodig of nuttig), contrast en helderheid en nog veel meer Verder is Darktable in staat om direct een publicatieklaar jpeg-beeld op te slaan, nog zonder nabewerking in andere pakketten.
Voor pixelbewerkingen, zoals het verwijderen van kleine stofvlekken, het gebruik van GMIC voor sommige artistieke manieren van weergave, voor het werken met afbeeldingslagen, heb ik echt niets dat het welbekende pakket Gimp kan overtreffen, nu in versie 2.10.32 op mijn besturingssysteem. Een echte krachtpatser, vooral indien uitgerust met alle beschikbare plug-ins en scripts. Belangrijke plugins zijn b.v. liquid rescale, GMIC, resynthesizer om er maar een paar te noemen.
Als laatste, maar zéker niet minste, Digikam en zijn ingebouwde afbeeldingseditor Showfoto, niet alleen voor het taggen en beoordelen van afbeeldingen, maar zeker ook voor sommige bewerkingen waarvoor ik nog geen betere vervanging heb gevonden dan dit pakket. Vooral de automatische kleuraanpassing en verscherpingsroutines zijn geweldig, maar het maakt ook HDR-uitlijning en samenvoeging via align_image_stack en enfuse mogelijk.
De volgende keer in deel 3, voorbeelden en “wijze” lessen!
Maar voor nu alvast een sneak preview naar het andere deel van mijn website waar een album staat met IR-beelden die de afgelopen weken zijn gemaakt. Neem een kijkje en laat me weten wat je ervan vindt!



“Vandaag moet ik bij u terugkomen met droevig nieuws. Ik heb uw camera omgebouwd, maar er is nu een storing. De camera gaat niet meer aan maar meldt een lege batterij (knipperende batterij op het bovenste LCD-scherm). Ik heb elke kabelverbinding en ieder soldeerpunt drie keer gecontroleerd, maar ik heb de oorzaak van de storing niet kunnen vinden. Het lijkt een moederbordfout te zijn, iets dat kan gebeuren bij het werken aan dergelijke “oude” hardware.”




